GIÁO-NGÔN TRỰC-CHỈ
BÀI THỨ 24
BẢN-NĂNG thời chung khắp. Từ Tam-Thế-Phật đến Tam-Thiên Đại-Thiên Thế-Giới, lục-đạo tứ-loài, Thiên-Nhân, A-Tu-La, Ngạ-Quỉ, Súc-Sanh đến Địa-Ngục, rồng người, súc-vật, chỉ chung hiệp có Nghe-Thấy-Biết đều có Bản-Năng.
BẢN-NĂNG Thượng-Trung-Hạ, yếu-kém hay lành-mạnh Ươn-hèn hay Lười-trễ, Tịnh hoặc giả Bất-Tịnh, bỗng nhiên hợp hóa mà thành không phân-biệt. Bản-Năng là Bản-Chất với Công-Năng phối-hợp nên rất bình-đẳng, Chư-Phật chư Bồ-Tát vẫn phụng-hành tu-đạt Vô-Thượng Chánh-Giác.
Khi Thái-Tử Tất-Đạt-Đa Ngài Thiền-Tọa, Tĩnh-Tọa An-Tọa dưới cội Bồ-Đề đoạt Vô-Thượng Chánh-Giác. Ngài nói: Lạ thay Vô-Thượng đã từng sẵn-có từ lâu, hôm nay Ta mới đạt, Chánh-Giác toàn-Chơn, toàn thiện ngày nay Ta mới tận-thành. Phải chăng do Ta chưa đồng-đẳng Bản-Năng nên phải tu đồng mà chứng?
Sau khi ngài đã chứng, lời Ngài đều Vô-Thượng-Đẳng, từ ngay hơi thở nơi Ngài, cho đến lời Ngài Ấn-Chỉ đều là PHẬT. Toàn thân đều là Kim-Thân, toàn-diện đều tỏa Cửu-Phẩm Liên-Hoa, chung hợp Chín màu quang-tỏa đầy-đủ Vi-Trần-Phật ứng hiện, Thị hiện đồng hiện, Ngài xướng danh-hiệu: BỔN-SƯ THÍCH-CA MÂU-NI-PHẬT.
Đức Bổn-Sư ra đời Ngài nói: Ta Phật đã thành, Các Ông Phật sẽ thành. Lời Công-Bố tuyệt-tác thay, nhưng nào đâu phải dễ, vì sao? Vì Địa-Vị, thứ-vị, phẩm giá, Phải vươn mình vượt-tầm, xuất-chúng, bước qua Chín-Bậc bảy báu trang-nghiêm nhiếp-độ, tận-độ mới thành đạt Quả-Vị từng lớp. Bằng Bản-Năng chưa toàn diện trọn-vẹn làm sao thành? Đức Bổn-Sư trải qua 49 năm dạy-dỗ bản-chất và Công-Năng phối hợp đồng-đẳng nhiều ít, từng lớp lớp đặng Ứng-Thân Tu-Chứng hàng Tri-Kiến, Giải-Thoát. Đứng trước một Vị Phật toàn-năng cao đẹp lớp lang Ngài Ấn-chỉ đủ điều không thiếu-sót, còn dặn-dò từng bước một lưu lại Chư Bồ-Tát Thọ-Trì chỉ dạy với mục-tiêu chính cho tất-cả chúng sanh thảy đều thành Phật.
Khi bấy giờ Hội Trường Linh-Sơn có hàng hàng lớp lớp Tứ-Chúng. Công-năng chưa đồng, Bản-Chất chia ra vô-số vô-biên Thể-Chất của mỗi vị. Sự nhất-tâm đảnh-lễ cầu tri-kiến giải-thoát thì có, nhưng công-năng bản-chất thiếu-khuyết mới làm sao? Ngài Tự-Thán: CHÚNG-SANH ĐA BỆNH. PHẬT ĐA HẠNH, lời than nầy cảm-thấu chư-Phật Mười-Phương rung-chuyển. Chư Bồ-Tát đập tay vỗ trán tự-nguyện giải-pháp cứu giúp chúng-sanh bằng các mỗi Bồ-Tát cứu-giúp chúng-sanh mỗi Long-Mạch như sau:
Bồ-Tát Phổ-Hiền Nguyện. Giúp đỡ các bậc tu-hành về Tinh-Tấn-Nguyện. Văn-Thù Sư-Lợi Pháp-Vương Tử-Nguyện, giúp đỡ về Trí-Tuệ-Nguyện. Thế-Chí-Nguyện Tổng-Trì Trí-Hóa-Nguyện. Quán-Thế-Âm Nguyện Cứu-Khổ Giải-Ách-Nguyện. Còn tất-cả chư bồ-tát-nguyện tận-độ chúng-sanh giai-thành Phật-Đạo-Nguyện. Khi bấy giờ Đông-Độ phóng Huỳnh huỳnh-Quang Bạch-Bạch-Quang Nguyện cứu-độ chúng-sanh Trực-Giác-Nguyện. Tây-Độ A-Di-Đà, Vãng Sanh Cực-Lạc Quốc-Độ-Nguyện. Tất cả Chư-Thiên, chư-tiên-thần rồng người chưa hề hay biết, làm sao các bậc tu-hành trong Tứ-Chúng hiểu thấu sự-việc chư-Phật đã làm, chư Bồ-Tát nguyện giúp-đỡ chúng-sanh thay lần Bản-Chất, kiến-tạo công-năng. Công-Năng nó chỉ có một, nó chẳng khác nào Chiếc-xe đầy-đủ Mã-Lực. Còn Bản-Chất thường-nhiễm, thường thay đổi di-chuyển, mỗi một khi nó đứng yên bản-chất bị lâm vào hai đường Chánh-Báo hay Thọ-Báo, lúc nó nhận-định sai-lầm chạy quanh thời bản-chất đảo-điên điên-đảo, gọi nó là Vô-Lượng-Nghĩa. Từ nơi Vô-Lượng-Thọ đến Vô-Lượng-Báo cùng vô-lượng-nghĩa kia nó làm cho tất-cả các bậc tu-hành khó tu-đạt đến Chánh-Giác.
Xây Dựng Công-Năng và Bản-Chất, diện mục nơi nó trực thuộc về chúng-sanh Tứ-Loài phải vươn mình xây-dựng đối với Chư-Phật cùng chư Bồ-Tát không thể xây-dựng cho chúng sanh đặng, nên chi các bậc tu-hành dù cho tín-tâm chưa chịu vươn mình lướt qua vạn-pháp hoàn-cảnh, chưa tự chính mình hóa-giải mê-lầm, nằm yên cầu-vái thảy đều chưa đặng lấy một ngày tu.
Đức Bổn-Sư khi Ngài chưa thành Phật, chưa đạt Vô-Thượng Đẳng Chánh-Giác Ngài phải tu, Ngài phải xây-dựng Bản-Chất với Công-Năng, nương nhờ Công-Đức trải qua chẳng biết bao nhiêu kiếp Tiền-Thân. Có rất nhiều kiếp làm Tiên-Thần Thánh-Hóa, làm chư-Tăng, làm tất-cả nơi hiện-thân Ngài đầy-đủ trong Lục-Đạo Ba Cõi Rồng-Người. Ngài đã từng bị Bản Chất tốt xấu điểm tô, thăng-trầm vô kể, nơi Tam Tạng Kinh-Điển Ngài tự nói lên thời Hiện-Thân nơi kiếp Tiền-Thân, để bày tỏ con đường sanh-tử lầm lạc vốn chưa biết tạo Công-Năng, xây-dựng bản-chất, gọi là một con đường duy-nhất chư-Phật đã làm, chư Bồ-Tát phải làm. Các hàng chúng-sanh phát-tâm tu-hành, nương theo học làm để đến chốn phải làm, nhiếp-thâu thành-Phật.
Sau lúc tu đạt Vô-Thượng-Đẳng Chánh-Giác Thành Phật, Ngài Công-nhận sự lầm-lạc chính nơi Ngài vô số kể, vì sao? Vì Bản-Chất Như-Lai Phát-hiện hằng-hà sa-số vô-lượng vô-biên Chất Phẩm, chung khắp toàn-diện không trên, chẳng dưới cùng trong ngoài nào cả. Còn Bản-Chất nơi Chúng-Sanh có trọng-lượng, có cao-thấp trong-ngoài trên và dưới phải trái được mất vô biên lầm-lạc từng lớp lớp hàng-hàng tu nơi Chánh-Báo, Thọ-Báo đến lúc đoạt-quả phải thọ-lãnh Vô-Lượng-Nghĩa, nào là nương-tựa-căn, háo-danh-căn từng lớp Căn Tánh làm chúng-sanh giới khó tu-đạt Chánh-Giác.
PHẨM-CHẤT Như-Lai Như Vậy. Bản-Chất chúng-sanh như thế. Khi chúng-sanh thu-nhiếp hằng-hà sa-số vô-lượng vô-biên, mới trưởng-thành Phẩm-Chất Như-Lai hợp-hóa mà thành. Vì sao? Vì Bản-Chất đó là Hạt-Giống Như-Lai hay hợp-hóa dung-thông tự-tại. Chúng-Sanh tu-cầu con đường Tri-Kiến phải thực-hiện ra vào các hoàn-cảnh mà tâm không quái-ngại, tâm còn quái-ngại thời bản-chất chưa phát-huy bản-chất chưa phát-huy chính là Bản-Ngã.
Phật dạy Bồ-Tát lìa Bản-Ngã, không Trụ mà Trụ, Trụ mà Không Trụ, đó chính là ra vào hoàn cảnh tâm không quái-ngại thọ pháp Đại Bi Tổng Trì Bản Chất. Nên chi có câu: Bồ-Tát Vô-Ngã nhiếp-thâu về Đại-Ngã Bát-Đại. Còn chúng sanh Hữu-Ngã lầm-mê.
Bồ-Tát thường đặt địa-vị mình, Cương-Vị mình, hay Thân-Mạng mình trong hoàn-cảnh của chúng-sanh, soi rõ, hiểu rõ, đồng biết rõ, để hóa-giải cứu-giúp chúng-sanh, không phân-biệt lành-dữ tốt-xấu tịnh bất-tịnh, làm cho chúng-sanh được lợi, bồ-tát không hổ thẹn vui-mừng vì chúng-sanh mà bồ-tát gánh chịu, do đó nên chi Bồ-Tát ra vào nhiều kiếp thọ-lãnh pháp-độ, nhiều tận-độ chúng-sanh mà Bồ-Tát không có tội, chỉ có phước-điền quá ư to lớn khó mà ai sánh kịp với bồ-tát, mới gọi là Bồ-Tát cúng-dường Như-Lai, làm cho Như-Lai tán-thán bồ-tát nên bồ-tát sở-đắc: Hiện-Nhất-Thiết Sắc-Thân Tam-Muội.
Tại sao con đường duy-nhất Phật-Thừa dễ nghe khó làm, hoặc giả dễ làm mà khó nghe? Vì Công-Năng chưa đầy-đủ theo từng lớp Tu-Chứng nên chi dễ nghe mà khó làm. Bằng chưa thấu tầm quan-trọng Chánh-Báo Thọ-Báo trong Vô-Lượng-Nghĩa nên dễ làm theo dục-vọng mà khó-nghe lời Phật dạy.
Hai điểm trên rất quan-trọng, rất nguy-hiểm trên con đường tu-phật nên chi phải tùy theo trình-độ trọng-lượng Công-Năng mới bảo-trì quả vị. Phải hóa-giải phá nghi-chấp tùy Công-Năng mới thực-hiện, nó chưa phải lâu mau, chậm hoặc tiến mà đặng. Công-Năng trên đã nói nó là một Chiếc-Xe Mã-Lực, tốc-độ nơi nó tùy theo Mã-Lực. Các bậc tu-phật phải tùy mã-lực của Công-Năng mà lần tiến, không thể chuyên-chở nhiều, cũng không thể chuyên-chở ít hay đứng yên mà xây-dựng, nên chi Phật dạy câu Bất-Tăng Bất-Giảm, bất Cấu, bất Tịnh, sự-lý TĂNG-GIẢM CẤU-TỊNH nầy có một ý-nghĩa, Công-Năng và Bản-Chất phải tương-đồng vừa nhiếp-thâu Bản-Chất, vừa nâng-đỡ vươn mình qua trở-lực kiến tạo Công-Năng Xây-dựng cán-cân dung-hòa trí-tuệ liền dung-thông về với Chánh-Giác.
Vì sao ? Vì BẢN-CHẤT chung-khắp vô-lượng vô-biên Chất, những Thể-Chất nầy đồng-đẳng, do mỗi chúng-sanh lãnh lấy một-chất, chướng-đối bất-đồng nên chi nó bất-đồng-đẳng với Chúng-Sanh-Giới gọi nó là BẢN-THỂ-TÂM.
Khi Tâm kia năng-biến, chúng-sanh bị-biến, theo tâm, nên chi trước khi phải Tu-Tâm chung gồm tận-thấu Tâm mà Tỏ-Tánh, lúc tỏ-tánh về với Như-Tánh thông-đạt Tâm đồng tánh là một. Pháp cùng Tâm không-hai, lý và sự đồng-Nhất, gọi là Tu-Đạt Bản-Thể-Tâm. Bậc tu-đạt Bản-Thể-Tâm tận-thấu Diện-Mục Bổn-Lai của Bản-Chất mỗi nơi. Mỗi chúng-sanh-giới đều có một bản-chất, chia ra trở thành Chủng-Tánh Chúng-Sanh, Chủng-Tánh Bồ-Tát và Chủng-Tánh-Phật sự nhìn nhận khác biệt nhau, lý trí xa vời nhau, không ngoài Vô-Lượng-Nghĩa, Vô-Lượng-Thọ và Vô-Lượng-Báo.
Các Bậc tu-Hành chớ nên dùng lý-trí mà tự-quán sáng-soi, chớ nên dụng vươn mình tận lực cầu-báo quả-Vị, hãy đánh đổi từng cơn, dẹp tan lười-trễ, cố tạo lấy Công-Năng cùng Trí-Tuệ mà: Như-Nhiên tự-biết. Bỗng-nhiên bản-chất phát-sanh, Hồn-Nhiên thấu-đạt Bản-Thể Chủng-Tánh ba thứ lớp trên đã nói. Vì sao? Vì Chúng-Sanh Tánh luôn luôn nhìn nhận, thấy mình sống trong Hoàn-Cảnh, sướng khổ được mất thành-thử chúng-sanh ấy dù có tu đầy đủ công-Năng chăng vẫn còn nằm nơi tu-cầu Phước báo Nhân-Thiên làm sự kết-quả đường tu nơi mình, ngoài ra chưa hiểu-biết chi cả. Còn hàng Bồ-Tát lại nhìn nhận vạn-pháp quay-cuồng sanh-tử, cốt nương nơi pháp tỏ-pháp đặng tri-kiến giải-thoát mà thôi, do đó nên chi mới phát-nguyện độ-sanh, ra vào vạn-pháp thuận-nghịch, sướng-khổ bất-luận hoàn-cảnh nào chăng vẫn an-nhiên không thấy hoàn-cảnh, vì sao? Vì Bồ-Tát thâu nhận lấy Giác-Tướng, tỏ-pháp thành-thử thoát-sanh tâm không chướng-ngại hoàn-cảnh mà tự-nguyện độ vạn-pháp thuận-nghịch đến chốn an-lành, thâu-nhận tỏ-ngộ thôi. Về Chủng-Tánh Phật. Không thấy Chúng-Sanh, không thấy Bồ-Tát, chỉ thấy tất-cả thảy đều đại-diện Như-Lai ứng-hiện Như-Lai, phẩm cúng-dường Như-Lai bình-đẳng chư-Phật. Do đó nên chi Chư-Phật đối với Chúng-Sanh quá gần, quá bình-đẳng, quá an-nhiên, quá thân-cận, không thể nào dạy chúng-sanh, không thể độ chúng-sanh, duy chỉ hàng Bồ-Tát mới độ chúng-sanh mà thôi.
Tuyệt-Mỹ thay Mê và Ngộ. An-Lành thay Hợp-Hóa Bản-Năng, chính mình mê-lầm chớ chúng-sanh nào mê-loạn? Vì Chúng-Sanh Ứng-Hiện của Như-Lai, nên đã làm tất cả mà khó nghe lời Ấn-Chỉ. Còn hàng Bồ-Tát dễ nghe mà khó thực-hiện nên phải thực-hành Chánh-Giác hòa-hiệp Như-Lai. Đây một Ấn-Chỉ không hai, nên chú-tâm Phật-Niệm.
NAM-MÔ PHÁP-ĐẢNH NHƯ-LAI
VÔ-THƯỢNG-TÔN